"Çay tarımıyla uğraşan ailelerinin gençleri Çay tarımına mesafeli duruyor".

Türk çaycılığının önündeki en büyük tehlike bugün fiyat V.S. değil, çay tarımını sürdürecek bahçe sahibi genç çiftçilerin giderek azalmasıdır.
Bugün çay tarımından geçimini sağlayan ailelerin gençlerine baktığımızda acı bir gerçek ortaya çıkıyor:
Gençler çay bahçesinden uzaklaşıyor. Eğitim, şehir hayatı ve iş arayışı onları topraktan koparıyor.
Üstelik miras yoluyla sürekli bölünen çay bahçeleri, ailelerin üretim gelirini her geçen gün azaltıyor.
Bugün yıllık ortalama 4-5 ton çay üreten bir yapan çay tarımı aileleri, yarın mirasla 2-3 tonluk üreticiye dönüşebilir.
Gübre, işçilik ve bakım masrafları çıktıktan sonra elde kalan gelir ise genç bir insanı bu işe bağlamaya yetmez, ek iş olarak konuya baksa da iş için başka ile göç etmesiyle çay tarımında kopuyor.
Sonuç ortada!
Bugün bile birçok bahçe sahipleri hasadı yerli ve yabancı yevmiyeci ve mevsimlik işçilerle hasat ediliyor. Böyle giderse yarın çay bahçelerindeki emeğin yüzde 80-90'ı dışarıdan gelen işçilerin omuzlarına kalabilir.
Bu sadece ekonomik bir sorun değildir.
Bu, Türk çaycılığının geleceği açısından bir beka sorunudur.
Çünkü kendi bahçesine girmeyen genç, bahçeyi bakımsız bırakır. Bakımsız bahçe kaliteyi düşürür. Yanlış hasat çayın kalitesini bozar. Sonunda kendi toprağımızdaki çayın kaderini başkalarının emeğine bırakırız.
Geçtiğimiz günlerde 5-6 metreye ulaşan çay bitkisinin Ulusal medyada haber olması belki bugün şaşırtıcıydı.
Ama gerekli önlemler alınmazsa 10-15 yıl sonra çay bahçeleri içine yaban hayatının bile giremeyeceği ormana dönüşmesi şaşırtıcı olmayacaktır.
Artık yalnızca hiç vakit kaybetmeden çayın fiyatını değil, çayın geleceğini konuşmalıyız.
Devlet, özel sektör ve yerel kurumlar çiftçi Sivil Toplum örgütleri vakit kaybetmeden 10 ve 20 yıllık bir “Genç Çay Üreticisi” Proje çalışması içerikli planlar hazırlamalıdır.
Çünkü bugün kaybettiğimiz genç çiftçi, yarın kaybettiğimiz çay bahçesidir ve Türk Çayciliği dır.
Çayın geleceği fabrika vs. değil, Gençlerin çay bahçelerine sahip çıkmaları yeniden sürdürülebilir bir şekilde çay tarımına dönmeleri çay tarımını kurtarılacaktır.

Emin Kanbur / Araştırmacı yazar