Bölge genelinde yollara güvenliği sağlamak amacıyla yerleştirilen yüzlerce trafik işaret ve yön levhası, kimliği belirsiz şahısların ateşli silahlarla hedef tahtası haline getirilmesi sonucu kevgire döndü. Sürücülerin can güvenliğini tehlikeye atan bu durum, aynı zamanda ülke ekonomisine de milyonlarca liralık dev bir yük bindiriyor.

Özellikle Trabzon, Rize, Giresun ve Artvin'in virajlı, dik ve sık sık sis çöken yayla yollarında hayati önem taşıyan 'Keskin Viraj', 'Dur' ve 'Heyelan Riski' gibi uyarı levhaları magandaların kurşunlarıyla parçalanmış durumda. Kurşun delikleri sebebiyle üzerindeki reflektörleri (gece parlayan kaplama) özelliğini yitiren tabelalar, gece seyahat eden sürücüleri adeta kör noktada bırakıyor. Bölgede sürekli yolculuk yapan yerel halk ve sürücüler duruma isyan ederek, 'Zaten yollarımız engebeli ve sisli. Tabelalara bakarak yolumuzu bulmaya çalışıyoruz ama tabelalar delik deşik. Virajı göremiyoruz, uçurumu fark edemiyoruz. Bir tabela magandalığı yüzünden her an canımızdan olabiliriz' sözleriyle tepkilerini dile getirdi.

Milli servet çöpe gidiyor, tabela başına maliyet katlanıyor

Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ekipleri, kurşunlanan levhaları yenilemek için yoğun mesai harcıyor ancak takılan her yeni tabela kısa süre içinde yeniden hedef tahtası haline geliyor. Yapılan son maliyet hesaplamalarına göre; yalnızca bir tek trafik levhasının sökülmesi, yeniden imal edilmesi ve sahada montajının yapılmasının maliyeti 3-5 bin TL arasında değişiyor. Yılda belki binlerce tabelanın tahrip edildiği ülkede harcanan milyonlarca liralık milli servet magandaların 'zevk' uğruna yaptığı atışlar nedeniyle çöpe gidiyor.

Tabelaları kurşunlayan kişilerin tespit edilmesi durumunda ise cezai işlem uygulanıyor. Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 152 uyarınca 'Kamu malına zarar verme' suçundan 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası istemiyle dava açılıyor. TCK Madde 170 kapsamında meskun mahalde veya yolda silah ateşlemekten 'Genel güvenliği kasten tehlikeye sokma' suçlamasıyla 6 aydan 3 yıla kadar ek hapis cezası uygulanabiliyor. Zarar verilen tüm tabelaların maliyetleri, faizleriyle birlikte faillerden nakit olarak tazmin ediliyor. Jandarma ve emniyet birimleri, vatandaşları da tabelalara ateş açan kişileri gördüklerinde plakalarıyla birlikte derhal 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ihbar etmeye çağırıyor.

Doğu Karadeniz Bölgesi'nde özellikle Rize başta olmak üzere son yıllarda yaşanan istinat duvarı çökmeleri yeniden gündeme geldi. Son olarak 10 Temmuz'da Rize'de meydana gelen olayın ardından uzmanlar, eğimli arazilerde yapılan istinat duvarlarının doğru projelendirilmesi ve denetlenmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Sivrikaya, bölgenin dik topoğrafyası ve yoğun yağış rejiminin istinat duvarlarını daha kritik hale getirdiğini belirtti.

Drenaj ve filtrasyon eksikliği göçmeleri artırıyor

Prof. Dr. Sivrikaya, Doğu Karadeniz'de yaygın olarak kullanılan ağırlık tipi taş istinat duvarlarında en büyük eksikliklerin drenaj ve filtrasyon sistemleri olduğunu ifade etti.

Yoğun yağış nedeniyle duvar arkasında oluşan su basıncının mutlaka tahliye edilmesi gerektiğini belirten Sivrikaya, barbakan deliklerinin ve uygun filtrasyon malzemelerinin kullanılmamasının göçmelere neden olduğunu söyledi.

Uzman isim ayrıca, mühendislik hizmeti alınmadan yapılan projeler ile uygulama hatalarının da istinat duvarlarının çökmesine zemin hazırladığını vurguladı.

"İstinat duvarı tasarımı uzmanlık gerektiriyor"

İstinat duvarlarının yalnızca standart hesaplarla tasarlanamayacağını belirten Prof. Dr. Osman Sivrikaya, geoteknik mühendisliği alanında uzman kişiler tarafından projelendirilmesi gerektiğini söyledi.

Sahadaki incelemelerde uygulama aşamasında ciddi eksiklikler tespit ettiklerini ifade eden Sivrikaya, yeterli bilgi ve deneyime sahip olmayan kişiler tarafından yapılan imalatların yapı güvenliğini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Yüksek duvarlarda doğru sistem seçilmeli

İstinat duvarı yüksekliğinin artmasıyla birlikte yapıya etki eden yüklerin de arttığını belirten Sivrikaya, ekonomik kaygılarla yetersiz kesitlerin tercih edilmesinin büyük risk oluşturduğunu söyledi.

Yaklaşık 12 metreyi aşan istinat duvarlarında betonarme konsol sistemler yerine payandalı istinat duvarı gibi farklı taşıyıcı sistemlerin tercih edilmesinin daha güvenli olacağını ifade etti.

"En büyük eksiklik denetim"

2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile istinat duvarlarının projelendirilmesinin zorunlu hale getirildiğini hatırlatan Sivrikaya, en büyük sorunun uygulama ve denetim aşamasında yaşandığını söyledi.

Projelerin standartlara uygun uygulanıp uygulanmadığının yeterince denetlenemediğini belirten Sivrikaya, etkin bir denetim mekanizmasının oluşturulmasının benzer yapı sorunlarının önüne geçeceğini ifade etti.