İstilacı ile mücadelede pupa dönemine dikkat: Oluklu mukavva sarın Rize’de çiftçileri tedirgin eden Amerikan Beyaz Kelebeği ile mücadelede Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (TAGEM) pupa dönemine dikkat çekti.

Çiftçilerden ağaç gövdelerine oluklu mukavva sararak toplanan pupaları imha etmesi istendi. Rize’de bazı ilçelerde yoğunlaşan Amerikan Beyaz Kelebeğinin hızlı yayılımının önüne geçmek için mekanik yöntemlerle mücadele yapılıyor. Ağaçları istila eden ve yaprakları ile beslenerek ağacın kurumasına sebep olan tırtıllarla mücadele için ağlı larva kolonilerinin kesilerek imha edilmesinin yanında pupa dönemine dikkat çekildi.

Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (TAGEM) olgunlaşan larvalar koyu kahverengi mumya şeklinde pupa dönemine girdiğinde temmuz eylül ayları arasında ağaç gövdelerine oluklu mukavva sarılması gerektiğini açıkladı. Pupalar saklanmak için mukavvanın oluklarına yuva yapacak. Belirli aralıklarla toplanan bu mukavvaların imha edilmesiyle Amerikan Beyaz Kelebeğinin yayılımı büyük ölçüde engellenmiş olacak.

“PANİK YAPMAYA GEREK YOKTUR”

Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü (TAGEM) Ziraat Yüksek Mühendisi Şeyma Çakır süreçle ilgili çiftçileri bilgilendirerek panik yapmaya gerek olmadığını söyledi. Çakır “Bahçede Amerikan Beyaz Kelebeği larvaları gördüğünüzde ürün her zaman tehlikede değil. Amerikan Beyaz Kelebeği ülkemizde uzun yıllardır bulunan bir tür.

Popülasyonun yoğun olduğu bahçelerde zarar görülebilir ancak doğada birçok doğal düşmanı bulunması nedeniyle bölgemizde artışı sınırlıdır ve kontrol altına alınabilir. Bu sebeple panik yapmaya gerek yoktur” dedi.

“AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ ÇAYIN ÖNEMLİ BİR ZARARLISI DEĞİLDİR”

Çay bahçelerinde görülen tırtıl ağlarının çayın tehlikede olduğu anlamına gelmediğini söyleyen Ziraat Yüksek Mühendisi Şeyma Çakır “Amerikan beyaz kelebeği çayın önemli bir zararlısı değildir, larvalar çoğu durumda çay bahçesindeki ve çevresindeki bulaşık ağaçlardan çaya geçerler, bu ağaçlardaki ve çaylardaki ağlı koloniler zamanında imha edildiğinde çay da önemli bir zarar meydana getirmez” ifadelerini kullandı.

OLUKLU MUKAVVA SARARAK PUPALARI TOPLAYIP İMHA EDİN

Amerikan Beyaz Kelebeğinde pupa dönemine dikkat çeken Şeyma Çakır “Haziran ve ağustos aylarında bahçenizi düzenli kontrol ettiğinizde ve ağlı larva kolonileri dağılmadan kesip imha ettiğinizde aynı zamanda pupa döneminde temmuz eylül ayları arasında ağaç gövdelerini oluklu mukavva sararak pupaları toplayıp imha ederseniz, pestisit kullanmadan bahçenizdeki popülasyonu önemli ölçüde azaltabilirsiniz” dedi.

Doğu Karadeniz Bölgesi'nde özellikle Rize başta olmak üzere son yıllarda yaşanan istinat duvarı çökmeleri yeniden gündeme geldi. Son olarak 10 Temmuz'da Rize'de meydana gelen olayın ardından uzmanlar, eğimli arazilerde yapılan istinat duvarlarının doğru projelendirilmesi ve denetlenmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekti.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) İnşaat Mühendisliği Bölümü Geoteknik Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Sivrikaya, bölgenin dik topoğrafyası ve yoğun yağış rejiminin istinat duvarlarını daha kritik hale getirdiğini belirtti.

Drenaj ve filtrasyon eksikliği göçmeleri artırıyor

Prof. Dr. Sivrikaya, Doğu Karadeniz'de yaygın olarak kullanılan ağırlık tipi taş istinat duvarlarında en büyük eksikliklerin drenaj ve filtrasyon sistemleri olduğunu ifade etti.

Yoğun yağış nedeniyle duvar arkasında oluşan su basıncının mutlaka tahliye edilmesi gerektiğini belirten Sivrikaya, barbakan deliklerinin ve uygun filtrasyon malzemelerinin kullanılmamasının göçmelere neden olduğunu söyledi.

Uzman isim ayrıca, mühendislik hizmeti alınmadan yapılan projeler ile uygulama hatalarının da istinat duvarlarının çökmesine zemin hazırladığını vurguladı.

"İstinat duvarı tasarımı uzmanlık gerektiriyor"

İstinat duvarlarının yalnızca standart hesaplarla tasarlanamayacağını belirten Prof. Dr. Osman Sivrikaya, geoteknik mühendisliği alanında uzman kişiler tarafından projelendirilmesi gerektiğini söyledi.

Sahadaki incelemelerde uygulama aşamasında ciddi eksiklikler tespit ettiklerini ifade eden Sivrikaya, yeterli bilgi ve deneyime sahip olmayan kişiler tarafından yapılan imalatların yapı güvenliğini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Yüksek duvarlarda doğru sistem seçilmeli

İstinat duvarı yüksekliğinin artmasıyla birlikte yapıya etki eden yüklerin de arttığını belirten Sivrikaya, ekonomik kaygılarla yetersiz kesitlerin tercih edilmesinin büyük risk oluşturduğunu söyledi.

Yaklaşık 12 metreyi aşan istinat duvarlarında betonarme konsol sistemler yerine payandalı istinat duvarı gibi farklı taşıyıcı sistemlerin tercih edilmesinin daha güvenli olacağını ifade etti.

"En büyük eksiklik denetim"

2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği ile istinat duvarlarının projelendirilmesinin zorunlu hale getirildiğini hatırlatan Sivrikaya, en büyük sorunun uygulama ve denetim aşamasında yaşandığını söyledi.

Projelerin standartlara uygun uygulanıp uygulanmadığının yeterince denetlenemediğini belirten Sivrikaya, etkin bir denetim mekanizmasının oluşturulmasının benzer yapı sorunlarının önüne geçeceğini ifade etti.

Karadeniz Bölgesinde Ladin ormanlarında zararlara neden olan “Dev Kabuk Böceği” (Dendroctonus micans) ile mücadele kapsamında, Artvin Orman Bölge Müdürlüğü Orman Zararlılarıyla Mücadele Laboratuvarlarında biyolojik mücadele çalışmaları devam ediyor.

Zararlının doğal düşmanı olan Rhizophagus grandis (Avcı Böcek) üretimi, teknik ekiplerce titizlikle yürütülüyor. Yaklaşık 60 günlük üretim sürecinde kütükler içerisinde geliştirilen larva, pupa ve ergin dönemindeki avcı böcekler özenle seçilerek ayrıştırılıyor ve Dendroctonus micans’ın zarar verdiği ormanlık alanlara salınmak üzere hazırlanıyor.

Bu kapsamda, 2026 yılı üretim programı olan yaklaşık 20 bin adet Rhizophagus grandis üretim çalışmalarını yerinde inceleyen Artvin Orman Bölge Müdürü İbrahim Ethem Gürsoy ve beraberindeki heyet, laboratuvarlarda devam eden süreçler hakkında teknik personelden bilgi aldı.

Orman sağlığının korunması, doğal dengenin desteklenmesi ve zararlılarla çevreye duyarlı yöntemlerle mücadele edilmesi amacıyla gerçekleştirilen biyolojik mücadele çalışmalarımız, Bölge Müdürlüğümüz tarafından kararlılıkla sürdürülmektedir.

17 Haziran Dünya Çölleşme ve Kuraklıkla Mücadele Günü dolayısıyla açıklama yapan Prof. Dr. Yusuf Demir, artan yağışların kuraklık riskini ortadan kaldırmadığına dikkat çekti. Prof. Dr. Yusuf Demir, "Ülkemiz açısından bakıldığında ise son altı aylık dönemde yağışlar birçok bölgede uzun yıllar ortalamalarının üzerine çıkmıştır. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2025-2026 su yılında yağışlar normalin üzerinde gerçekleşmiş, bazı bölgelerde geçen yıla göre çok önemli artışlar kaydedilmiştir. Uzmanlar, Türkiye'nin son yılların en yağışlı dönemlerinden birini yaşadığını ifade etmektedir. Ancak bu olumlu tablo bizleri yanıltmamalıdır. Çünkü kuraklık yalnızca belirli bir dönemde yağışın az olması anlamına gelmez. Toprak neminin azalması, yeraltı su seviyelerinin düşmesi, buharlaşmanın artması ve su kaynaklarının sürdürülebilir olmayan şekilde kullanılması da kuraklığın önemli göstergeleridir. Yağışların artması, kuraklık tehlikesinin ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir. Çünkü iklim değişikliği artık yağış miktarını değil, yağışın zamanını, şiddetini ve dağılımını değiştirmektedir. Kısa sürede gerçekleşen aşırı yağışlar toprağa yeterince nüfuz edememekte, suyun önemli bölümü yüzey akışına geçerek denizlere ulaşmaktadır. Böylece aynı yıl içerisinde hem sel hem de kuraklık yaşanabilmektedir" dedi.

Karadeniz Bölgesine dikkat
Karadeniz Bölgesi'nde iklim değişikliğinin yeni ve alışılmadık riskler oluşturduğunu belirten Demir, özellikle Samsun, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin'de aşırı yağışların sel ve heyelan riskini artırırken, yaz aylarında yaşanan kurak dönemlerin su kaynakları ve tarımsal üretim üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. Prof. Dr.Demir, "Türkiye'nin artık yalnızca su temin eden değil, suyu yöneten bir ülke olması gerekmektedir. Baraj yapmak tek başına yeterli değildir. Yeni dönemde; havza bazlı su yönetimi, yeraltı sularının korunması, yağmur suyu hasadı, gri su kullanımı, atık su geri kazanımı, tarımsal sulama verimliliği ve şehirlerde kayıp-kaçak oranlarının azaltılması ulusal öncelik haline getirilmelidir. Su politikaları artık yalnızca teknik değil, aynı zamanda stratejik ve güvenlik boyutu olan bir konu olarak ele alınmalıdır. Yirmi birinci yüzyılda su; petrol kadar, hatta birçok bölgede petrolden daha değerli bir kaynak haline gelmektedir. Su olmadan tarım olmaz, tarım olmadan gıda güvenliği olmaz, gıda güvenliği olmadan da ekonomik ve toplumsal güvenlikten söz etmek mümkün değildir. Bu nedenle su tasarrufu yalnızca bireysel bir tercih değil, ulusal bir sorumluluktur. Her damla suyun korunması, gelecek nesillere karşı ortak görevimizdir. İklim değişikliği Karadeniz Bölgesi'nde yeni ve alışılmadık riskler oluşturmaktadır. Geçmişte düzenli yağış rejimiyle tanınan Orta ve Doğu Karadeniz'de artık kısa sürede aşırı yağışlar görülürken, yaz aylarında daha uzun kurak dönemler yaşanmaktadır. Bu durum; sel ve taşkın riskini artırmakta, heyelanları tetiklemekte, tarımsal üretimi olumsuz etkilemekte ve içme ve sulama suyu kaynakları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Özellikle Samsun, Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin illerinde iklim değişikliğine uyum politikalarının hızlandırılması gerekmektedir" diye konuştu.

Yerel yönetimlere çağrı
Yusuf Demir şunları söyledi: "2026 yılı yaz aylarından itibaren yaşanacak bu sürece karşı; her belediye iklim değişikliğine uyum eylem planı hazırlamalı, yağmur suyu hasadı zorunlu hale getirilmeli, kentsel su kayıp-kaçak oranları düşürülmeli, kuraklık eylem planları tüm havzalarda güncellenmeli, tarımsal sulama yatırımları hızlandırılmalı, yeraltı sularının korunmasına yönelik denetimler artırılmalı, su ayak izi ve karbon ayak izi uygulamaları yaygınlaştırılmalı ve çölleşmeyle mücadele kapsamında ağaçlandırma ve toprak koruma projeleri desteklenmelidir. Kuraklıkla mücadele yalnızca devletin değil, toplumun tamamının sorumluluğudur. Evlerimizde, iş yerlerimizde ve tarımsal faaliyetlerimizde suyu verimli kullanmak zorundayız. Tasarruf edilen her litre su, yarının güvencesidir. Bugün karşı karşıya olduğumuz en büyük tehditlerden biri, kuraklığı yalnızca yağış eksikliği olarak görmektir. Kuraklık; su kaynaklarının azalması, tarımsal üretimin risk altına girmesi, gıda güvenliğinin zayıflaması ve geleceğin belirsizleşmesidir."