Rize’de ÇAYKUR tarafından geliştirilen Çaykopit, çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıkları tarımsal üretimde kullanılabilecek bir yetiştirme ortamına dönüştürüyor. İthal kokopite yerli alternatif olması hedeflenen proje, döviz kaybının azaltılmasına ve sürdürülebilir tarımın desteklenmesine katkı sunmayı amaçlıyor.
Türkiye’nin çay başkenti Rize, bu kez çay üretiminden elde edilen atıkları ekonomik değere dönüştüren yenilikçi bir projeyle gündemde. ÇAYKUR’un geliştirdiği Çaykopit, çay liflerini modern tarımın önemli girdilerinden biri hâline getirerek hem çevresel sürdürülebilirliğe hem de Türkiye ekonomisine katkı sağlamayı hedefliyor.
Çay üretimi sırasında ortaya çıkan lifli atıkların değerlendirilmesiyle geliştirilen ürün, özellikle seracılık, fide üretimi ve süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılan ithal kokopite yerli alternatif olma potansiyeli taşıyor.
Çaykopit ile İthal Kokopite Yerli Alternatif Hedefi
Modern seracılıkta ve topraksız tarım uygulamalarında yaygın olarak kullanılan kokopit, Hindistan cevizi kabuğunun lifli kısmından elde ediliyor. Türkiye’nin bu ürüne yönelik ihtiyacının ithalatla karşılanması, tarımsal üretimde dışa bağımlılığı artırırken yurt dışına döviz ödenmesine de neden oluyor.
ÇAYKUR’un Çaykopit projesi ise çay işleme sürecinde ortaya çıkan lifli atıkları özel işlemlerden geçirerek yerli bir yetiştirme ortamına dönüştürmeyi amaçlıyor. Projenin yaygınlaşmasıyla birlikte ithal tarımsal girdilere olan ihtiyacın azaltılması ve Türkiye’nin kendi kaynaklarından daha fazla yararlanması hedefleniyor.
ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim’in, yurt dışına ödenen dövizin Türkiye’de tutulması hedefiyle öne çıkardığı proje, yerli üretim ve kaynakların verimli kullanılması açısından önem taşıyor.
Türkiye’nin Seracılık Potansiyeli Çaykopit İçin Fırsat Sunuyor
Türkiye, örtü altı tarım alanlarının büyüklüğü bakımından dünyanın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Paylaşılan verilere göre 1995 yılında yaklaşık 363 bin dekar olan toplam örtü altı tarım alanı, 2024 yılında 776 bin dekara ulaştı. Aynı dönemde plastik sera alanında yüzde 317 artış kaydedildi.
Seracılık ve topraksız tarım uygulamalarındaki gelişim, bitki köklerinin sağlıklı gelişimini destekleyen yetiştirme ortamlarına duyulan ihtiyacı da artırıyor. Hindistan cevizi liflerinden üretilen kokopit, bu alanda kullanılan önemli girdilerden biri olarak öne çıkıyor.
Çaykopit'in bu pazarda yerli bir seçenek hâline gelmesi, ithal ürünlere ayrılan kaynağın azaltılmasına ve tarımsal üretimde yerli girdilerin kullanımının artırılmasına katkı sağlayabilir.
Çay Atıkları Tarımsal Üretimde Değerlendiriliyor
ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünde yürütülen ön denemelerde Çaykopit kullanılarak kabak, fasulye ve domates yetiştirildi. Denemelerde bitki gelişimi gözlemlenirken domates fidelerinden meyve de elde edildi.
Proje kapsamında serada gerbera ve domates yetiştiriciliğine yönelik çalışmalar da devam ediyor. Bu çalışmalarla ürünün farklı bitki türlerinde kullanım olanaklarının değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğünde; ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesinin iş birliğiyle yürütülen araştırmalar, Çaykopit'in standardizasyonu ve ticarileştirilmesine odaklanıyor.
Çaykopit Hangi Alanlarda Kullanılabilecek?
Çay liflerinden geliştirilen yerli yetiştirme ortamının farklı tarımsal üretim alanlarında kullanılması hedefleniyor. Projenin potansiyel kullanım alanları arasında şunlar bulunuyor:
-
Seracılık ve topraksız tarım uygulamaları
-
Sebze yetiştiriciliği
-
Fide üretimi
-
Süs bitkileri yetiştiriciliği
-
Saksı yetiştirme harçları
-
Peyzaj uygulamaları
Rize’den Türkiye Ekonomisine Yerli ve Milli Katkı
Çaykopit projesi, çay üretimi sonrasında ortaya çıkan atıkların yeniden değerlendirilmesiyle döngüsel ekonomiye katkı sunmayı hedefliyor. Tarımsal atıkların katma değerli bir ürüne dönüştürülmesi, hem kaynakların daha verimli kullanılmasına hem de çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik fırsatlar barındırıyor.
Ürünün standardizasyonunun tamamlanması, ticarileşmesi ve tarımsal üretimde yaygın biçimde kullanılması hâlinde Çaykopit'in ithal kokopite alternatif oluşturması bekleniyor. Rize’den geliştirilen bu yerli proje, çay sektörünün yalnızca geleneksel üretimle değil, tarımsal yenilikçilik ve sürdürülebilir ekonomiyle de öne çıkabileceğini gösteriyor.
