Gümüşhane Valiliği tarafından yürütülen “Karabuğday ve Glutensiz Ürünlerde Katma Değer Zinciri Analizi ve Yatırım Öncelikleri” projesi kapsamında ilin tarımsal üretim gücü, gıda sanayisi, yatırım potansiyeli ve pazarlama olanakları kapsamlı biçimde analiz edildi. Projenin teknik uygulama, saha araştırması, analiz ve raporlama çalışmaları, KocamanARGE Danışmanlık firması adına Öğr. Gör. Mehmet Kocaman tarafından gerçekleştirildi.
Proje kapsamında 8-12 Haziran 2026 tarihleri arasında Gümüşhane il merkezi ile Kelkit, Şiran, Torul ve Köse ilçelerinde saha ziyaretleri yapıldı. Kamu kurumları, Gümüşhane Üniversitesi, ticaret ve sanayi odaları, üreticiler, kadın kooperatifleri, pestil-köme ve unlu mamul işletmeleri ile yöresel ürün satış noktalarının aralarında bulunduğu en az 24 paydaş ve sektör aktörüyle görüşüldü.
Yapılan analizler; Gümüşhane’nin temiz üretim koşulları, tarla bitkileri yetiştiriciliğindeki deneyimi, geniş nadas alanları, 5 bin 358 ÇKS kayıtlı çiftçisi, yöresel gıda kültürü ve organik üretim potansiyeli sayesinde karabuğday üretiminde önemli avantajlara sahip olduğunu ortaya koydu. Bununla birlikte üretimin henüz ekonomik ölçeğe ulaşmaması, alım garantisinin bulunmaması, işleme kapasitesinin sınırlı olması, standart reçete ve laboratuvar altyapısındaki eksiklikler ile ortak marka ve pazarlama sisteminin kurulamaması temel sorunlar olarak belirlendi.
Çalışmada Gümüşhane için beş öncelikli yatırım ve destek alanı önerildi. Bunlar; ikinci bir karabuğday temizleme, kabuk soyma, öğütme ve paketleme tesisinin kurulması, glutensiz ürün Ar-Ge ve Ürün Geliştirme Merkezi oluşturulması, “Gümüşhane Karabuğday” ortak markasının geliştirilmesi, üreticilere yönelik eğitim ve demonstrasyon çalışmalarının yaygınlaştırılması ile e-ticaret ve dijital pazarlama altyapısının güçlendirilmesi olarak sıralandı.
İlçelerin sahip olduğu farklı imkânlar da yatırım modeli içerisinde değerlendirildi. Kelkit’in üretim ve işleme merkezi, Şiran’ın sözleşmeli üretim alanı, Köse’nin organik ve iyi tarım uygulamaları, Gümüşhane Merkez’in ise Ar-Ge, eğitim, paketleme ve koordinasyon merkezi olarak konumlandırılması önerildi. Torul ve Kürtün’de kadın kooperatifleri ve yerel işletmeler aracılığıyla katma değerli yöresel ürünlerin geliştirilmesi öngörüldü.
Proje kapsamında karabuğdaydan ekmek, erişte, makarna, yufka, kurabiye, granola, enerji barı, geleneksel yemekler ve dünya mutfağı ürünlerinin geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir reçete kitabı taslağı da hazırlandı. Böylece karabuğdayın yalnızca ham tarım ürünü olarak değil, yüksek katma değerli ve markalı bir gıda hammaddesi olarak değerlendirilmesi amaçlandı.
Hazırlanan yol haritasının uygulanması hâlinde Gümüşhane’nin karabuğday ve glutensiz ürünlerde bölgesel bir üretim, işleme ve ürün geliştirme merkezine dönüşebileceği; kırsal kalkınma, kadın girişimciliği, istihdam, markalaşma, e-ticaret ve ihracat alanlarında yeni ekonomik fırsatlar oluşturabileceği değerlendiriliyor.
